Lawa ng Lak: maglaan ng buong dapithapon sa tubig ng kabundukan

Likas na lawa ng tubig-tabang sa Dak Lak ang Lak, at nasa paligid nito ang mga pamayanang M’nong gaya ng Jun at M’liêng. Mas kapaki-pakinabang tingnan ang ugnayan ng tubig, bukid, bahay at burol kaysa makipagtalo tungkol sa ranggo ng laki. Buhay na lugar ang pampang. Nagbabago ang gilid ng tubig, kaya hindi pangako ang lumang litrato ng parehong tanawin mula sa balkonahe. Itanong sa tutuluyan kung alin ang pampublikong daan at alin ang tumatawid sa hardin, sakahan o lupain ng pamilya.

Maaaring bumisita mula Buon Ma Thuot sa isang araw para sa pagkain sa tabing-lawa at maikling lakad. Kung bukang-liwayway o oras kasama ang host ang pakay, mas angkop ang magdamag; hindi ito bagay sa nagmamadaling biyahe pabalik. Isang pangunahing gawain lang bawat kalahating araw. Huwag isipin na laging nakaabang ang bangka, pagawaan ng sining at pagtatanghal. Pagdating, hanapin ang tunay na daan papunta sa tubig at ayusin ang sasakyan. Maaaring kailangan pang bumiyahe mula sa kuwartong “malapit sa Lak Lake” tungo sa napiling nayon o sakayan.

Magkaiba ang tahanan at paraan ng pagtanggap sa Jun at M’liêng; hindi sila napagpapalit na eksibit. Tanungin ang lokal na host kung sino ang magpapakilala, ano ang kasama at kung napupunta sa mga nagbibigay ng oras ang bayad. Maaaring mas sulit ang usapan tungkol sa pagsasaka, salu-salo o kuwento ng gamit-pambahay kaysa sunod-sunod na palabas. Pumasok lang kapag inanyayahan, humingi ng pahintulot sa malapitang larawan at tanggapin na maaaring pribado ang ritwal o trabaho. Huwag tawaging Ede ang M’nong dahil lamang kapwa sila taga-Central Highlands.

Kaugnay ng lawa ang bangkang inukit sa puno, ngunit hindi patunay ang patalastas ng iskedyul o angkop na serbisyo sa araw ng pagbisita. Bago magbayad, tiyakin ang bangka, sakayan, tagal, salbabida at kakayahan ng bawat kasama na ligtas sumakay. Dahilan para ipagpaliban ang malakas na hangin, bagyo o nagbagong kondisyon. Mag-iwan ng alternatibo sa lupa gaya ng pagkaing tanaw ang lawa upang hindi masira ang araw kung tatanggihan ang hindi angkop na biyahe. Hindi kailangang may ligaw na hayop, pagsakay sa elepante o sapilitang pakikisalamuha sa hayop para maging sulit.

Bago umalis sa Buon Ma Thuot, pagkasunduan ang pickup pabalik at kung kasama sa presyo ang paghihintay, lipat sa nayon at maagang alis kinabukasan. Magdala ng proteksiyon sa araw at ulan at ingatan ang elektronikong gamit sa tubig. Tiyakin ang pagkain sa tutuluyan kaysa umasa sa bukas na kainan sa bawat daan sa gabi. Ibigay ang basura sa wastong koleksiyon at huwag iwan sa pampang o tumapak sa taniman para sa litrato. Magandang resulta ang pag-unawa sa buhay sa tabi ng tubig, hindi ang pinakamaraming markang lugar sa mapa.